Η ΠΙΟ ΠΟΛΥΤΙΜΗ ΠΡΑΜΑΤΕΙΑ

Συγγραφέας, σκηνοθέτης και ηθοποιός ο Ζαν Κλοντ Γκραμπέρ (Jean Claude Grumberg 1939 – ) συστήνεται στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό με το μικροσκοπικό βιβλίο ‘Η πιο πολύτιμη πραμάτεια’ ·ένα σύντομο και συγκινητικό μυθιστόρημα, μια υπέροχη ιστορία για μια φοβερή εποχή που πρέπει να διαβαστεί από όλους.

Το βιβλίο περιέχει ένα παράρτημα γι’ αυτούς που αγαπούν τις αληθινές ιστορίες’ στο οποίο αναφέρεται η τραγική μοίρα του παππού και του πατέρα του συγγραφέα που κατέληξαν στους θαλάμους αερίων, μαζί με τόσους άλλους Εβραίους κάθε ηλικίας,  θύματα της βίας, της μισαλλοδοξίας και του φανατισμού. Αναφέρεται επίσης στο Αρχείο Μνήμης του εκτοπισμού των Εβραίων της Γαλλίας που ‘για πολλούς από εμάς που είμαστε παιδιά εκτοπισμένων ενέχει θέση οικογενειακού τάφου’ και στο οποίο εντόπισε ο Γκραμπέρ ένα ζευγάρι και τις δύο δίδυμες κόρες του, μόλις 28 ημερών, που φορτώθηκαν μαζί με άλλους στα τρένα που τους μετέφεραν στον θάνατο.

Παρόλο που δεν το κατονομάζει πουθενά στην ιστορία του, ο Γκραμπέρ αναφέρεται στο Ολοκαύτωμα, προβάλλοντας το ανείπωτο και κομμάτι της οικογενειακής του ιστορίας μέσα από μια παραδοσιακή αφήγηση, ένα παραμύθι.

‘Μια φορά κι έναν καιρό, σ’ ένα μεγάλο δάσος ζούσε ένας φτωχός ξυλοκόπος με τη φτωχιά γυναίκα του.’ Με σκηνικό αυτό το μεγάλο, πυκνό δάσος ο Γκραμπέρ δημιουργεί  ένα λυρικό παραμύθι με τη γυναίκα ενός ξυλοκόπου που, καθώς ψάχνει στο δάσος να βρει κάτι για να τραφεί,  παρακολουθεί καθημερινά τα τρένα που περνούν μέσα από το δάσος, χωρίς να γνωρίζει ότι είναι γεμάτα με Εβραίους που στέλνονται στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

‘Στη φτωχή γυναίκα του ξυλοκόπου άρεσε να βλέπει  να περνάει αυτό το τρένο, το τρένο της. Το κοίταζε με λαχτάρα, φανταζόταν ότι ταξίδευε κι εκείνη, ότι την έπαιρνε μακριά απ’ αυτή την πείνα, απ’ αυτό το κρύο, απ’ αυτή τη μοναξιά.

Σιγά σιγά οργάνωσε τη ζωή και τον χρόνο της ανάλογα με το πότε περνάει το τρένο. Δεν έδειχνε για χαρούμενο το τρένο. Απλά ξύλινα βαγόνια με κάτι σαν μοναδικό παραθυράκι με κάγκελα που στόλιζε το καθένα απ’ αυτά. Καθώς όμως η φτωχιά γυναίκα του ξυλοκόπου δεν είχε δει ποτέ της άλλα τρένα, αυτό εδώ της ταίριαξε μια χαρά, ιδίως από τότε που ο άντρας της, απαντώντας στις ερωτήσεις της, είχε δηλώσει με επιτακτικό τόνο ότι ήταν ένα τρένο για πραμάτειες.’

Ο συγγραφέας κάνει το καθήκον του συμβάλλοντας στη διατήρηση της μνήμης δείχνοντας συνοπτικά, με πρωτότυπο και συγκινητικό τρόπο όλες τις φρικαλεότητες, την απανθρωπιά και την τρέλα για την οποία είναι ικανός ο άνθρωπος σε αντιπαράθεση με την ομορφιά και την αγάπη για ένα παιδί .

Η άφιξη των κρατουμένων στο στρατόπεδο περιγράφεται με ειρωνεία  και πόνο για τον τρόπο που αντιμετωπίστηκαν αυτές οι ψυχές.

‘Την παραλαβή του εμπορεύματος ακολούθησε αμέσως η διαλογή του. Οι ειδικοί διαλογείς, όλοι τους διπλωματούχοι γιατροί, μετά την εξέταση κράτησαν μόνο το δέκα τοις εκατό από το φορτίο. Μια εκατοστή κεφάλια στα χίλια. Το υπόλοιπο, η σκαρταδούρα, γέροντες, άντρες, γυναίκες, παιδιά, ανάπηροι, όσο να πέσει το απόγευμα, κατόπιν επεξεργασίας έγιναν ατμός στα ατελείωτα βάθη του αφιλόξενου ουρανού της Πολωνίας.’

Μια μέρα, ένας απελπισμένος πατέρας που ταξιδεύει στο τρένο με τη γυναίκα του και τα νεογέννητα δίδυμα παιδιά του, τυλίγει το ένα μωρό του σε σάλι προσευχής, υφασμένο από χρυσά και ασημένια νήματα, και το πετάει έξω από το παράθυρο. Η γυναίκα του ξυλοκόπου το βρίσκει, το προστατεύει και το μεγαλώνει με μεγάλο κόστος.

Jean Claude Grumberg

Με περιγραφές, εικόνες και εκφράσεις παραδοσιακών παραμυθιών ο Γκραμπέρ θυμίζει στους αναγνώστες τις δοκιμασίες, τη δύναμη και τη γενναιότητα της Ευρώπης κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όχι στα πεδία των μαχών αλλά μέσα από τις ζωές των απλών ανθρώπων, των αφανών ηρώων αυτού του πολέμου.  Και σαν παραδοσιακό παραμύθι έχει μια συγκλονιστική κατάληξη αλλά και ένα ‘ηθικό δίδαγμα’.

‘Ορίστε, αυτό είναι το μόνο πράγμα που αξίζει να υπάρχει στις ιστορίες και στην αληθινή ζωή. Η αγάπη, η αγάπη που δίνουμε στα παιδιά, τα δικά μας και των άλλων. Η αγάπη που κάνει, παρ’ όλα όσα υπάρχουν και δεν υπάρχουν, η αγάπη που κάνει τη ζωή να συνεχίζεται.

Το βιβλίο ‘Η πιό πολύτιμη πραμάτεια’ κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΠΟΛΙΣ σε μετάφραση Ρούλας Γεωργακοπούλου.

Εκδόσεις : ΠΟΛΙΣ

One Comment Add yours

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.